Dat de geliefde bij God is, troost niet meer
Bron: Trouw, TEKST EILDERT MULDER − 25/07/14, 00:00

'Wees verheugd, uw zoon is martelaar geworden', kreeg een Haagse moslim telefonisch plompverloren vanuit Irak te horen. Het was bedoeld als troost, maar werkte averechts. Wat is echte troost? En hoe bied je die bij een nationale ramp?

Wim van Vlastuin

Troost is nodig wanneer we worden geconfronteerd met de kwetsbaarheid van het bestaan. Elders in de wereld zijn pijn en gebrokenheid een meer alledaagse realiteit. Maar ook in onze 'veilige samenleving' zijn onzekerheid, pijn en verdriet niet uitgebannen.

"Als dominee kreeg ik er veel mee te maken, bijvoorbeeld een jonge vrouw van 23 die overleed aan een hartaanval, een andere vrouw van 29 die stierf door een dodelijke bacterie. Dat zijn enorm aangrijpende gebeurtenissen. Als pastor moet je mee-lijden, met professionaliteit alleen red je het niet.

"Troosten verloopt in fasen. In het begin kun je beter zwijgen. Je moet laten voelen dat je er bent. Daarvoor moet je de tijd nemen. Denk aan het bijbelverhaal van Job. Toen Job in grote ellende was gekomen, bezochten zijn vrienden hem. De eerste zeven dagen zwegen ze. In fase twee kun je de getroffenen helpen zelf de juiste woorden te vinden om hun verbijstering uit te drukken. Ten slotte komt het moment van spreken.



"Ik bereidde bezoeken aan rouwende mensen nooit voor. Toch kwamen meestal de juiste woorden naar boven. Zo'n gesprek is echt een gebeuren, dat niet maakbaar is. Dat zie ik als een geheim van de Heilige Geest. Het is een rijke ervaring om te ontdekken dat Jezus met ons mee-lijdt. Hij is gestorven en opgewekt uit de dood. Dood, ziekte en onheil zijn in Hem opgenomen en overwonnen.

"Het klinkt misschien raar, maar ik vond het mooi werk om begrafenisdiensten te leiden. Het biedt een geweldige gelegenheid om de ultieme relevantie van het evangelie te benoemen. De dood heeft niet het laatste woord; als iedereen is uitgepraat, blijft het leven van de overkant over. Dit getuigenis had altijd een geweldige impact op mijzelf.

"Met de moslim die zijn kind in Irak verloor, zou ik willen praten. Die mensen die hem zeiden dat hij blij moest zijn omdat zijn kind was gesneuveld en dus in het paradijs was, gunden hem geen ruimte zijn verdriet op een menselijke wijze te beleven. Daarom werkte hun troost niet. Ook bij hem past het zwijgen en het benoemen van zijn verdriet.

"Moslims geloven in een leven na de dood, daarover kunnen we doorspreken. En ik hoop ook bij hem een kans te krijgen om te getuigen van de levende Jezus. Dat is echte troost."

Wim van Vlastuin is rector van het Hersteld Hervormd Seminarie aan de Vrije Universiteit en doceert systematische theologie.

Manuela Kalsky

In Amsterdam is er geen etnische groep meer die de meerderheid van de bevolking uitmaakt. Wat voor de een troostend is, heeft bij de ander geen effect. Christelijke troost werkt voor veel mensen niet meer in een samenleving die religieus divers én seculier is geworden.

"Elke dood van een geliefde is een persoonlijk drama, zeker bij een misdrijf. De wereld is klein geworden, alles hangt met alles samen. We moeten veel harder werken aan het beëindigen van oorlogen. Er zijn nu 193 Nederlanders gedood als gevolg van een misdrijf in een oorlog waarmee we dachten niets te maken te hebben. Dat blijkt een illusie. We maken deel uit van het geheel.

"Troost is nog niet aan de orde. Het rouwproces is volop bezig. Er is nog geen lichaam van je geliefde dat je kunt omhelzen, en waarschijnlijk zal dat ook niet kunnen. Geen persoonlijk afscheid dus.

"Ik heb het meegemaakt, de sprong voor de trein van een geliefd iemand, de ontreddering, het onwerkelijk blijven van de dode omdat er alleen nog brokstukken van het lichaam bestaan.

"Het is zo cru als het klinkt. Ik dacht steeds: wat zal er in die kist liggen? Het is afschuwelijk. Ik heb toen vaak aan de vrouwen gedacht die het lichaam van Jezus zalfden. Een daad van liefde, afscheid nemen.

Veel mensen putten geen troost meer uit de overtuiging dat de geliefde bij God is, dat je elkaar na de dood weer zult tegenkomen. Mijn tante, zelf religieus, citeerde graag Goethe, die ook troost biedt aan niet religieuze mensen: 'Wat je diep in je hart bezit kun je niet door de dood verliezen'.

"Behalve de nabijheid van vrienden, familie en buren kunnen ook gedichten en muziek troost bieden. Er ontstaan nieuwe, niet religieuze rouwrituelen: mensen leggen bloemen of knuffels neer, schrijven tekstjes op kaarten, gebruiken de sociale media als uitlaatklep. Maar de echte rouw en verwerking beginnen pas als de menselijke resten begraven zijn.

"Dan wordt de rol van een familielid of vriend belangrijker dan die van de premier of koning. Troosten is een kwestie van volhouden. Blijf je zo lang waken totdat iemand weer het licht ziet?"

primi sui motori con e-max

Contact

DSTS / Project W!J
Nieuwe Herengracht 18
1018 DP Amsterdam

Secretariaat:
mw Heleen Ransijn:

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
+31 (0)20-6235 721